به گزارش پایگاه خبری سایبان تبریز، شکلگیری عادت مطالعه در کودکان و نوجوانان، تنها به آموزش خواندن و نوشتن یا توصیههای مکرر والدین وابسته نیست؛ این عادت در فضایی شکل میگیرد که کتاب در آن حضور طبیعی و ملموسی در زندگی خانواده و جامعه داشته باشد.
از خانه و مدرسه گرفته تا کتابفروشیها، کتابخانهها و برنامههای فرهنگی شهری، هرکدام میتوانند در آشنایی نسل جدید با دنیای کتاب نقش داشته باشند؛ مسیری که توجه مدیریت شهری تبریز به برنامههای فرهنگی زیربنایی، از جمله رویداد «کتابیار» شهرداری تبریز، میتواند به تقویت آن کمک کند. کودکان امروز در محیطی رشد میکنند که سرگرمیهای متنوع و دسترسی سریع به محتوای دیجیتال، بخش مهمی از اوقات فراغت آنها را شکل میدهد.
با این حال، علاقه به داستان، تخیل، کشف و یادگیری همچنان در دنیای کودکان وجود دارد. آنچه اهمیت دارد، فراهم کردن فرصتهایی است که کتاب را به تجربهای جذاب، انتخابی و متناسب با دنیای ذهنی آنها تبدیل کند.
دکتر مریم موسوی، روانشناس کودک و نوجوان، معتقد است علاقهمند کردن کودکان به مطالعه باید با لذت و حق انتخاب همراه باشد. به باور او، خانوادهها نباید کتابخوانی را صرفاً بهعنوان یک وظیفه به کودک معرفی کنند، بلکه لازم است متناسب با سن، روحیات و علایق او، امکان انتخاب کتاب را فراهم آورند.
نقش والدین در این میان فراتر از خرید کتاب یا تشویق فرزندان به مطالعه است. کودکی که مطالعه را در رفتار روزمره پدر و مادر خود میبیند، بیشتر با کتاب بهعنوان بخشی طبیعی از زندگی آشنا میشود.
قصهخوانی خانوادگی، گفتوگو درباره داستانها و اختصاص زمانی برای مطالعه در کنار یکدیگر، میتواند تجربهای مثبت و ماندگار ایجاد کند. حتی حضور مشترک اعضای خانواده در کتابفروشیها و کتابخانهها نیز فرصتی برای آموزش غیرمستقیم به کودکان است.
وقتی کودک همراه والدین میان قفسههای کتاب قدم میزند، کتاب مورد علاقهاش را انتخاب میکند و در فضایی فرهنگی با دنیای تازهای از موضوعات و داستانها روبهرو میشود، بهتدریج کتاب را بهعنوان بخشی از تجربه زندگی اجتماعی خود میشناسد.
چنین تجربهای میتواند به اندازه توصیههای آموزشی در شکلگیری نگرش مثبت کودک به مطالعه مؤثر باشد. از سوی دیگر، توجه به سلیقه کودک اهمیت زیادی دارد. ممکن است یک کودک به داستانهای تخیلی علاقهمند باشد و دیگری کتابهای علمی، حیوانات، تاریخ یا ماجراجویی را ترجیح دهد.
فراهم کردن امکان انتخاب، حس استقلال و مشارکت کودک را تقویت میکند و انگیزه او برای ادامه مطالعه را افزایش میدهد. مدرسه نیز میتواند این تجربه فردی و خانوادگی را به فعالیتی جمعی تبدیل کند.
فائزه روحی، مربی پرورشی یکی از مدارس ابتدایی تبریز، با اشاره به تجربه خود در ارتباط با دانشآموزان، بر جذابیت روشهای تعاملی در ترویج کتابخوانی تأکید دارد.
به گفته او، قصهگویی، معرفی کتاب، گفتوگو درباره شخصیتهای داستان، اجرای نمایش و فعالیتهای گروهی میتوانند دانشآموزان را بیش از روشهای صرفاً تکلیفمحور به مطالعه علاقهمند کنند. در چنین رویکردی، دانشآموز فقط دریافتکننده محتوای کتاب نیست؛ بلکه میتواند درباره آن نظر بدهد، کتاب مورد علاقهاش را به دوستان معرفی کند و در فعالیتهای مرتبط با داستان مشارکت داشته باشد.
پیوند میان خانواده و مدرسه در این زمینه، فرصت مناسبی برای تبدیل مطالعه به یک رفتار مستمر فراهم میکند.
در مورد کتابیار بیشتر بدانید:
گام دوم رویداد کتابیار تبریز، میزبان شهروندان فرهنگدوست تبریزی
کتابیار؛ پیوند حمایت شهری با تربیت نسل کتابخوان
در کنار خانواده و مدرسه، مدیریت شهری نیز میتواند با فراهم کردن زیرساختها و فرصتهای فرهنگی، در گسترش فرهنگ مطالعه نقشآفرینی کند.
توجه به کتاب و کتابخوانی از جمله حوزههای بنیادی فعالیت فرهنگی شهر است؛ چراکه سرمایهگذاری در این عرصه، تنها به حمایت از بازار نشر محدود نمیشود و با آموزش، آگاهی عمومی، رشد فکری کودکان و تقویت سرمایه فرهنگی جامعه ارتباط مستقیم دارد.
در همین چارچوب، شهرداری تبریز و سازمان فرهنگی اجتماعی با طراحی و اجرای رویداد «کتابیار»، زمینهای برای حمایت همزمان از شهروندان کتابدوست و کتابفروشیهای شهر فراهم کردهاند.
نخستین دوره این رویداد با مشارکت بیش از سه هزار شهروند و ثبت حدود هفت میلیارد تومان فروش در کتابفروشیهای مشارکتکننده به پایان رسید؛ تجربهای که ظرفیت استقبال عمومی از حمایتهای هدفمند در حوزه کتاب را نشان داد. اکنون پس از پایان دوره نخست و ثبتنام مجدد کتابفروشیها، کتابیار در آستانه برگزاری گام دوم قرار دارد. تداوم این رویداد در دو مرحله پیاپی، اهمیت توجه مدیریت شهری به برنامههای فرهنگی مستمر را برجسته میکند.
برگزاری دوباره طرح، علاوه بر ایجاد فرصت تازه برای خرید کتاب، امکان تقویت ارتباط شهروندان با کتابفروشیهای محلی و تبدیل مراجعه به این مراکز به بخشی از برنامه فرهنگی خانوادهها را فراهم میآورد.
از این منظر، کتابیار تبریز میتواند فراتر از یک سازوکار حمایتی برای خرید کتاب، به فرصتی برای حضور خانوادهها در فضاهای فرهنگی شهر تبدیل شود. همراهی والدین و فرزندان در انتخاب و خرید کتاب، آشنایی کودکان با کتابفروشیها و ایجاد تجربه مشترک فرهنگی، از جمله ظرفیتهایی است که میتواند در کنار حمایت اقتصادی طرح مورد توجه قرار گیرد.
توسعه این مسیر با مشارکت مدارس، کتابخانهها، فرهنگسراها و برنامههای فرهنگی محلات نیز میتواند دامنه اثرگذاری کتابیار را افزایش دهد؛ بهویژه اگر نیازهای مطالعاتی گروه کودک و نوجوان و آثار متناسب با سن و علایق آنان در برنامههای معرفی و ترویج کتاب جایگاه ویژهای داشته باشد.
کتابخوانی از خانه آغاز میشود، اما برای تبدیل شدن به یک عادت اجتماعی، به همراهی مدرسه، خانواده و نهادهای فرهنگی نیاز دارد.
حضور مدیریت شهری در این مسیر، زمانی اثرگذارتر خواهد بود که حمایت از کتاب به برنامهای مستمر و قابل دسترس برای گروههای مختلف شهروندان تبدیل شود.
برگزاری دو دوره کتابیار در تبریز، گامی در همین جهت است؛ فرصتی برای آنکه خانوادهها بیش از گذشته با کتاب و کتابفروشیهای شهر همراه شوند و کودکان نیز مطالعه را نه یک تکلیف تحمیلی، بلکه بخشی دوستداشتنی از زندگی خود تجربه کنند.
